NARANGAH ÇİÇEĞİ ZAMANLAMASI

Narangah çiçeği Toros Dağları ile Akdeniz kıyıları arasında kalan bölgede, ılık bahar aylarının eşsiz gündoğumlarına güzel bir ahenk katar. Bu güzel koku anavatanındaki insanları öyle sarhoş etmiş olacak ki “güzel koku”ya narangahın kelime kökeninden gelen “naari” adını vermişler.Güneydoğu Asyalılar bu anber kokunun meyvesini de dünyaya pazarlayarak ekonomik bir fayda da elde etmişler.

Narangah meyvesi bir hayli ekşi olmasına rağmen hızla dünyaya yayılırken İngilizler “orange”, bizde “narenciye” adını vermişiz. Daha sonra coğrafi keşifler sayesinde bu meyvenin tatlısını bulan Portekizliler ile birlikte bizim narangah portakal oluvermiş. Ancak yıllar geçtikçe adı ve tadı değişen bu meyve ağacının gündoğumunda yaydığı koku asla değişmemiş. Çünkü varlığının devamını düşünen bu ağaçlar, sabahın erken saatlerinde yuvalarından 5 km kadar uzaklığa keşfe çıkan kaşif arıları cezbetmeye çalışıyorlar. Yani arının sabah erken geleceğini tahmin eden narangah(portakal), bu duruma karşı önlemini alıyor ve o saatte kokuyu yayıyor.

Ekonomi bloğunda bu kadar edebiyat yaptıktan sonra işi para politikalarına bağlamak biraz üzücü ama mali sistem içerisindeki karar alıcıları da aynı narangah çiçeği gibi bir zamanlama yapmalıdır. Örneğin döviz kuru arttıktan, enflasyon yükseldikten sonra faiz artırmak çok etki etmeyecektir. Önemli olan bunların olacağını önceden tahmin edip, faizi de önlem olarak daha erken artırmalıdır. Aksi taktirde mevcut durumda olduğu gibi faiz etkisiz kalacaktır.Yapılanın doğru olması için yapılanın kendisinden çok zamanlamasının doğru olması gerekir.

Kaşif arı sabah geliyor; narangah çiçeği öğleden sonra koksa ne olur, kokmasa ne olur…