Avoirdupois Ons ve Troy Ons

Sosyal ve ticari ilişkiler kurabilmek için ortak bir takım sembollerin, işaretlerin ve değerlerin olması önemlidir. Ticaret söz konusu olduğundaysa önceden belirlenmiş bir takım standartların varlığı tarafların benzer bir anlayışla bir anlaşma yapmasını sağlayabileceği gibi yanlış hesaplamalar yapmalarının da önüne geçmektedir.

Bu yazıda da uluslararası değerli maden ve taşların ticaretinde standart bir değer belirten troy ons ve onun avoirdupois ons ile olan farkları ele alınmıştır.

Tarih içerisinde farklı bölgelerde farklı işlemler için geliştirimiş pek çok çeşit ons kullanılmıştır. Günümüzde de hâlâ çeşitli onslar vardır ve ifade ettikleri gram değerleri birbirlerinden farklıdır. En yaygın kullanılan ons çeşitleri ise Avoirdupois Ons ve Troy Ons’dur.

Avoirdupois (İngiliz) Onsu28.349523125 gr.
Uluslararası Troy Onsu31.1034768 gr.
İtalyan (Roma) Onsu (Oncia)27.4 gr.
Fransız Onsu (Once)30.59 gr.
İspanyol Onsu (Onza)28.75 gr.
Hollanda Metrik Onsu100 gr.
Çin Metrik Onsu50 gr.

Türkiye’de ons günlük kullanımda neredeyse hiç kullanılmadığından Tr’de avoirdupois ons ve troy ons gibi karışıklıklar yaşanmamaktadır. Türkiye’de ons denildiğinde kastedilen değer genellikle yaklaşık 31.10 grama işaret etmektedir ki bu kuyumculuk ve mücevherat sektöründe kullanılan troy ons’u ifade etmektedir. Amerika Birleşik Devletleri gibi günlük kullanımda ons kullanan ülkelerde ise yaygın kullanılan ons yaklaşık 28.3 gramı ifade eden avoiurdupois ons’dur yine de ABD’de de kımetli madenler ve taşlar söz konusu olduğunda troy ons kullanılmaktadır. Dolayısıyla iki farklı ons değerini aynı anda kullanan ülkeler için avoirdupois ons ve troy ons arasındaki farkın anlaşılması önemlidir.

Avoirdupois sistemi, İngilizce konuşan ülklerde yaygın olarak kullanılan ons ve pound’a dayanan bir ağırlık sistemidir. Geç Orta Çağ’da uluslararası yün ticaretinin gelişimiyle birlikte yaygınlaşmaya başlamıştır. Değerli metaller ve taşların ölçülmesi dışında geri kalan pek çok şey için çoğu anglosakson ülkede kullanılan ağırlık birimidir.

Uluslararası Troy Ons ise günümüzde yalnızca altın, platin, paladyum ve gümüş gibi değerli metallerin ağırlığını belirlemek için kullanılır. Troy ons’un ne zaman ve nerede ortaya çıktığı kesin olarak bilinmese de yaygın kabul gören açıkama adının Fransa’da fuarların düzenlendiği bir ticari bölgenin parçası olan Troyes’dan geldiğidir. Çeşitli bölgelerden bu ticari pazarlara gelen tüccarlar mal alıp satma işlemini kolaylaştırmak için standart bir ağırlık sistemine ihtiyaç duymaktaydılar. Troy ağırlık sisteminin Fransa’da doğduğu kabul edilse de yaygınlaşması ve gelişimi İngiltere’de ve diğer anglosakson gelenekten gelen ülkelerde olmuştur. Troy sistemi, İngiltere Kralı II. Henry döneminde İngiltere’nin para basımının temelini oluştururken ABD’de de 1828’de para baskılarının düzenlenmesi için resmi olarak kabul edilmiştir.

1527 yılında altın ve gümüş ticareti için Londra’da resmi ölçü birimi haline getirilen troy ons, 1959’da International Yard and Pount Agreement tarafından 31.1034768 grama sabitlenerek standartlaştırılmıştır. Günümüzde uluslararası değerli maden ve taşların ticaretinde de troy ons kullanılmaktadır.

Troy ons, avoirdupois ons’dan yaklaşık olarak %10 daha ağırdır. Bu farkı anlamak için verilen genel örnek ise şudur:
            ABD’de eğer kuyumcudan 1 ons altın alıp bakkaldaki tartıya koyarsanız, altın 1 onsdan daha ağır görünecektir. Çünkü; altının ifade ettiği 1 ons 31.10 gram olan troy ons-iken tartının gösterdiği değer 28.3 gramlık avoirdupois ons’dur. Troy ons’u avoirdupois ons’a çevirmek için onu basitçe 0.91’e bölmemiz gerekmektedir yahut da avoirdupois ons’u 0.91 ile çarparsak bu bize troy ons’u verecektir.

Türkiye’de de has altın fiyatını hesaplamak için ons altının fiyatı kullanılır.
Has Altın Fiyatı = XAUUSD (1 Ons Altının Dolar Fiyatı) / 31.1034768 veya 31.10 (oz.t Troy Ons) * USDTRY (Dolar TL kuru)
Örneğin 1 ons altının karşılığı 1400 dolar ve Tr’deki dolar kuru da 5.70 olsun. Has altının yaklaşık fiyatını hesaplamak için “1400/31.1*5.70” işlemini yapmamız gerekecektir.

Kaynakça:
cointrackers.com/blog/9/troy-ounce-vs-ounce/ https://www.investopedia.com/terms/t/troyounce.asp
https://www.thesprucecrafts.com/troy-ounce-vs-ounce-4588158
 https://goldprice.com/troy-ounce-vs-ounce/
https://www.bullionvault.com/gold-guide/troy-ounces
 https://www.jmbullion.com/investing-guide/types-physical-metals/troy-oz/  https://www.britannica.com/science/troy-weight

Reklamlar